czwartek, 15 czerwca 2017

Przemiany krajobrazu Pienin – Sromowce Niżne

Kolejny przykład zmian krajobrazu wywołanych sukcesją lasu. Na fotografiach możecie zobaczyć schronisko PTTK "Trzy Korony" w Sromowcach Niżnych oraz wylot wąwozu Szopczańskiego – odpowiednio w l. 70. XX wieku oraz w 2017 roku.
Fot. M. Raczkowski
Fot. N. Tokarczyk

piątek, 9 czerwca 2017

Skarby karpackich łąk – smółka pospolita

Smółka pospolita (Viscaria vulgaris) nazywana też firletką lepką jest gatunkiem z rodziny goździkowatych. W Polsce nie jest często spotykana w stanie dzikim. Rośnie na suchych łąkach, obrzeżach lasów i w świetlistych zaroślach. Kwitnie w maju i czerwcu. Różowe kwiaty zebrane są w miododajną wiechę. Łodygi poniżej węzłów pokryte są natomiast lepką wydzieliną.

Smółka pospolita w Paśmie Radziejowej (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Smółka pospolita w Paśmie Radziejowej (fot. N. Tokarczyk, 2017)

czwartek, 8 czerwca 2017

Najpiękniejsze polany w Karpatach – Hala Majerz

Hala Majerz to rozległa polana grzbietowa w Pieninach Czorsztyńskich o tradycjach pasterskich sięgających odległych czasów historycznych. Prawdopodobnie powstała niedługo po lokacji wsi Hałuszowa w XV wieku. Wnikliwa analiza mapy katastralnej z 1847 roku pozwala dostrzec na polanie zabudowania folwarku należącego do rodziny Drohojowskich. Ostatni właściciel Czorsztyna – Marian Drohojowski – utrzymał na Majerzu już tylko owczarnię.
Panorama Tatr z Hali Majerz (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Widok z Hali Majerz na Pasmo Lubania (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Hala Majerz w całej okazałości (fot. N. Tokarczyk, 2017)

W czasie II Wojny Światowej przez 3 lata pasł tutaj owce baca ze Skrzypnego. W 1943 roku w miejscu zabudowań Drohojowskich urządzono stację doświadczalnej uprawy traw, nawożenia i hodowli owiec. Jej prace przerwali w 1949 chłopi, którzy zajęli polanę i zaorali cały jej obszar. Na początku lat 50. XX wieku polana została przejęta przez Wojewódzką Izbę Rolniczą w Krakowie. W następnych latach była własnością Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki z Raby Wyżnej, a następnie Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni SKR w Krościenku. W latach 80. XX wieku wypas owiec na Hali Majerz wprowadziła ponownie Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "Czorsztynianka".
Są owce... (fot. N. Tokarczyk, 2017)
I krowy... (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Nie ma to jak położyć się na łące i kontemplować piękne widoki (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Wszelkie próby racjonalnego użytkowania jednej z największych polan w Pieninach nie przynosiły jednak na dłuższą metę spodziewanych rezultatów. W końcu w 1992 roku Halę Majerz wraz z zabudową gospodarczą wykupił Pieniński Park Narodowy. W następnych latach na polanie wprowadzono kulturowy wypas owiec. Polanę wydzierżawił baca Stanisław Skubisz z Ratułowa, który na zlecenie Parku wybudował bacówkę utrzymaną w stylu regionalnym. Obecnie bacówkę na Majerzu prowadzi zięć wspomnianego bacy – Wojciech Komperda. Stado, którym się zajmuje liczy około 700 owiec. Z wypasu wyłączono niektóre fragmenty polany i przeznaczono je na łąki kośne ze względu na podobieństwo ich składu florystycznego do ciepłolubnych łąk pienińskich.
Bacówka na Hali Majerz (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Bacówka na Hali Majerz (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Nazwa Majerz pochodzi od niemieckiego słowa Maierhof oznaczającego folwark. Przez miejscową ludność polana ta przez długi czas nazywana była Porębą (a dokładnie Wielką Porębą – część południowa i Małą Porębą – część północna).
Fragment polany przeznaczony do koszenia (fot. N. Tokarczyk, 2017)
Źródła informacji:
Michalczuk S., 1997. Dzieje polany Majerz w Pieninach. Pieniny – Przyroda i Człowiek 5, 37-42.
Wróbel I., 1997. Pasterstwo w regionie pienińskim. Pieniny – Przyroda i Człowiek 5, 43-52.